Wycieczka po Wrocławiu śladami PRL-u

Neony

Zostaliśmy zaproszeni do współpracy przez Karolinę z TropiMy Przygody, która napisała przewodnik po Wrocławiu dla wydawnictwa Getaways. Zostaliśmy poproszeni o przygotowanie alternatywnej wycieczki po Wrocławiu. Proponujemy trasę po pozostałościach PRL-u, tych mniej i bardziej oczywistych, ciekawych dokonaniach i teraz już lekko egzotycznych pozostałościach z poprzedniego systemu. Paweł ma w tym doświadczenie, przez pięć lat prowadził bloga SocWroc i napisał o tym magisterkę 🙂

Początek na Dworcu Głównym PKP. W głównym holu można zobaczyć neony kas biletowych, o niespotykanym dziś już wzornictwie, które przetrwały remont. Po wyjściu z dworca w stronę miasta przywita nas neon „Dobry wieczór we Wrocławiu” z szarmancko unoszącym kapelusz dżentelmenem z lat 60’. To chyba najsłynniejsza reklama świetlna w stolicy Dolnego Śląska. Przy samym wyjściu z dworca można zobaczyć tablicę wmurowaną z okazji rocznicy „Powrotu Wrocławia do Macierzy” – wspomnienie o polityce historycznej poprzednich władz, wsparte przez nazewnictwo nawiązujące do piastowskiej przeszłości tych ziem, widoczne m.in. w nazwie Domu Wypoczynkowego „Piast” przy ulicy Piłsudskiego, po przekątnej od dworca. Jeśli pójdziemy w prawo, w stronę ulicy Dworcowej, zobaczymy nietypowy wieżowiec, o bardzo małej podstawie. Jest to powstały w 1967 roku Trzonolinowiec, przez lokalsów zwany też „domem na kurzej łapce” lub „wisielcem”. Jest to jedyny tego typu budynek w Polsce i jeden z niewielu na świecie. Był budynkiem eksperymentalnym, jednak okazał się być dość problematyczny. Jego konstrukcję wzmocniono podporami i zaniechano budowy podobnych mu tworów. Stamtąd idąc ulicą Kościuszki w lewo miniemy kolejny nietypowy budynek – Mezonetowiec (nazwa pochodzi od francuskiego mezonette, czyli mieszkania dwupoziomowego). Jest to jedyny w Polsce blok mieszkalny z czasów PRL z mieszkaniami dwupoziomowymi, według projektu Jadwigi Grabowskiej-Hawrylak. Jej dokonania będzie można zobaczyć podczas dalszej części wycieczki. Kawałek dalej, przy placu Kościuszki, znajduje się szczytowe dokonanie wrocławskiego socrealizmu – Kościuszkowska Dzielnica Mieszkaniowa. Zbudowana od podstaw w latach 50tych dzielnica jest już wpisana do rejestru zabytków. Można przy niej zobaczyć wciąż działający neon PZU ze skradającym się złodziejem, neon DESY, KDM, czy Saloniku Prasowego, a także napić się kawy w Okrąglaku – modernistycznym kiosku z lat 60’.

Następnie spacerujemy ulicą Świdnicką w stronę Rynku. Mijamy Dom Handlowy „Podwale”, bardzo popularny w czasach PRL-u. Kawałek dalej, przy skrzyżowaniu z Kazimierza Wielkiego znajduje się kilka ważnych miejsc dla Wrocławia z dawnych lat, choćby dawny Bar Barbara (niesamowicie popularny w latach 60’), a obecnie biura Europejskiej Stolicy Kultury 2016. Obok znajduje się siedziba Wrobisu, firmy budowlanej, która wzniosła ważne budynki na mapie Wrocławia (między innymi Dolmed, dawne zakłady Polar czy oddział Telewizji Polskiej). Jednak najważniejsze miejsce, to samo skrzyżowanie, koło przejścia podziemnego. To tu zaczynały się happeningi Pomarańczowej Alternatywy –ruchu, który śmiechem rozbrajał totalitarny system. Ich symbolem był krasnal, i właśnie jego pomnik upamiętnia ten bardzo ciekawy fragment historii Wrocławia (tu link).

Kawałek dalej, gdy przed Rynkiem skręcimy w lewo, dojdziemy do firmy ZETO przy ul. Ofiar Oświęcimskich. Tu były kiedyś słynne komputery Odra. Potem warto wrócić do Świdnickiej i tramwajem 23 przejechać do przystanku plac Bema. Po drodze, przy Nowym Targu można wysiąść i zjeść obiad w barze mlecznym „Jacek i Agatka”, który działa nieprzerwanie od dekad. Przy placu Bema, przed Ostrowem Tumskim, stoi pomnik papieża Jana XXIII. Jest to jedyny w Polsce pomnik tego papieża i jedyny pomnik osoby duchownej wzniesiony przez władze komunistyczne. Powodem była encyklika „Pacem in Terris”, którą w PRL-u zinterpretowano jako uznanie granic na Odrze.

Z placu Bema wsiadamy w autobus C i dojeżdżamy na plac Grunwaldzki. Tam możemy trochę przenieść się w czasie – z jednej strony wrocławski Manhattan – grupa wieżowców z okrągłymi oknami, zwana przez wrocławian „sedesowcami”, naprzeciwko socrealistyczne budynki Politechniki Wrocławskiej, po drugiej Dom Naukowca (pierwszy powojenny wieżowiec w mieście), a na północy akademiki Uniwersytetu Wrocławskiego „Kredka” i „Ołówek”. Na południu, przy Moście Grunwaldzkim znajduje się kampus Uniwersytetu z Wydziałem Chemii z lat 60′, wpisany na listę zabytków. Znajduje się tam też nietypowy pomnik Cząsteczki. Tramwajem możemy podjechać pod Halę Stulecia (kiedyś zwaną Halą Ludową). Można też pójść piechotą i przed mostem Zwierzynieckim zboczyć na teren Akademii Medycznej i znaleźć prawdopodobnie jedyny pomnik pielęgniarki w Europie.

Naprzeciwko Hali, nad wejściem do Zoo, znajduje się neon lwa. Wciąż czynny, przypomina o dawnej świetności tej formy reklamy. Nad kopułą Hali góruje Iglica – stalowy maszt o wysokości 96m (wyższy niż katedra na Ostrowie Tumskim) i wadze 40 ton. Powstał 3. lipca 1948 przed wspomnianą Wystawą Ziem Odzyskanych. Futurystyczny kształt startującej rakiety miał na celu przyćmić poniemiecką zabudowę Wrocławia, a zwłaszcza Halę Ludową/Stulecia. Obok znajdują się budynki Wrocławskiej Wytwórni Filmów Fabularnych – to w tym miejscu powstała ¼ polskich powojennych filmów (m.in. „Popiół i diament”, „Rękopis znaleziony w Saragossie” czy „Sami swoi”). Przed jednym z budynków stoją płaskorzeźby Ksawerego Dunikowskiego, kolejne pozostałości po Wystawie Ziem Odzyskanych z 1948 roku.

Wycieczkę po SocWrocławiu warto zakończyć w galerii neonów połączonej z knajpą w podwórku przy ulicy Ruskiej 46c, jednak dopiero po zmierzchu. Grupa zapaleńców zbiera te dawne symbole nocnego miasta i doprowadza do używalności. To miejsce robi wrażenie i pozwala poczuć ducha PRL-owskiego Wrocławia, który wciąż jest obecny w mieście.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s